Nakit akışı, bir işletmenin belirli bir dönem içinde kasasına giren ve çıkan para hareketlerinin tamamını ifade eder. Kârdan farklı olarak nakit akışı, işletmenin gerçek zamanlı likidite durumunu gösterir. Bir işletme kârlı olabilir; ancak tahsilat gecikmeleri, düzensiz ödemeler veya kontrolsüz giderler nedeniyle nakit sıkıntısı yaşayabilir. Bu nedenle nakit akışı, finansal sürdürülebilirliğin temel göstergesi kabul edilir.
Akademik literatürde nakit akışı üç ana başlık altında incelenir:
- Operasyonel Nakit Akışı (Operating Cash Flow):
İşletmenin günlük faaliyetlerinden (satış, tahsilat, stok yönetimi, giderler) doğan nakit hareketleridir. Bir şirketin sağlığı, en çok bu kalemde görünür. Operasyonel nakit akışının pozitif olması, işletmenin kendi kendini finanse edebildiği anlamına gelir. - Yatırım Nakit Akışı (Investing Cash Flow):
Makine, ekipman alımı, yatırım harcamaları veya varlık satışlarından oluşur. Bu kalemin kısa vadede negatif olması normaldir; çünkü büyüme ve kapasite artırımı yatırım gerektirir. - Finansman Nakit Akışı (Financing Cash Flow):
Kredi kullanımı, borç ödemeleri, sermaye artırımı veya temettü dağıtımı gibi finansman faaliyetlerine ilişkin nakit hareketleridir. Kriz dönemlerinde bu akış işletmenin dayanıklılığını belirleyen kritik bir faktördür.
Nakit Akışı Nasıl Yönetilir?
Etkin nakit akışı yönetimi, yalnızca gelir–gider takibi değil; zamanlama, disiplin ve finansal öngörü gerektiren bir süreçtir.
1. Nakit Akışı Projeksiyonu Hazırlamak
Her işletme en az 3–6 aylık nakit akışı tahmini yapmalıdır.
Bu projeksiyon;
- beklenen tahsilatlar,
- planlanan ödemeler,
- değişken giderler,
- olası risk senaryoları
dikkate alınarak hazırlanır. Amaç, gelecekteki nakit dengesizliklerini önceden görmektir.
2. Tahsilat Yönetimini Disipline Etmek
Nakit akışını en çok bozan unsur tahsilat gecikmeleridir.
Bu nedenle:
- Net vade politikası,
- Otomatik hatırlatma sistemleri,
- Riskli müşteriler için teminat uygulaması
gibi yöntemlerle tahsilat döngüsü kısaltılmalıdır.
3. Ödeme Planlarını Optimize Etmek
Borçlar, tedarikçi ödemeleri ve sabit giderler tek bir merkezde planlanmalı;
- önceliklendirme,
- taksitlendirme,
- vade iyileştirme
gibi tekniklerle nakit çıkışları dengelenmelidir.
4. Stok Yönetimini Nakit Perspektifiyle Ele Almak
Aşırı stok, kâğıt üzerinde varlık; gerçek hayatta ise dondurulmuş nakittir.
Stok devir hızı analizleri, ABC sınıflandırması ve talep tahmini yöntemleri nakdi serbest bırakır.
5. Operasyonel Verimliliği Artırmak
Verimsiz süreçler gizli maliyet üretir.
Süreç iyileştirme, maliyet analizi ve otomasyon çalışmaları nakit akışını güçlendirir.
Sonuç
Nakit akışı yalnızca finans departmanının görevi değildir; işletmenin stratejik karar alma yeteneğini belirleyen bir hayatta kalma mekanizmasıdır.
Doğru yönetilen nakit akışı, kriz dönemlerinde işletmeyi korur; fırsat dönemlerinde ise büyümeyi finanse eder.
Arconsil Ticari Danışmanlık